Alleen al deze maand april werd de omgeving van de raffinaderij – waar veel mensen wonen – tweemaal dagenlang in dikke, zwarte, giftige rook gehuld. De oorzaak was beide keren een ‘totale shutdown’ van de raffinaderij, een grote storing waarbij de raffinaderij helemaal plat gaat. Eerder gebeurde dat in december vorig jaar. (Toen stelde GroenLinks ook schriftelijke vragen, waarop de staatssecretaris zeer ontwijkende antwoorden gaf. (http://www.groenlinks.nl/2ekamer/GL-kamervragen%2021%20feb.pdf)) Afgezien van de shutdowns, overtreedt de raffinaderij stelselmatig de milieunormen voor zwaveldioxide. In 2006 gebeurde dit op 190 dagen. Dat de eilandregering hier niet tegen optreedt, ondanks dat de Hindervergunning van de raffinaderij het wel mogelijk maakt, is zonder meer een kwestie is ‘onbehoorlijk bestuur’. Ook heeft noch de raffinaderij noch de Antilliaanse overheid de bevolking ooit gewaarschuwd tegen de gevaren van de raffinaderij. Ook bij de recente ‘shutdowns’ hulden regering en raffinaderij zich in een groot stilzwijgen. Scholen moesten op die dag op eigen houtje in allerijl hun leerlingen naar huis sturen, omdat het in de lokalen niet te harden was van de rook.

De ‘shutdown’ op 9 april gebeurde één dag na het bezoek van Bijleveld aan de Antillen, waar ze door eilandbestuurders ervan werd verzekerd dat het probleem van de raffinaderij ‘meer dan voorheen serieus genomen wordt’. In de praktijk valt hier dus nog niets van te merken. Het is de hoogste tijd om in te grijpen, om zo een eind te maken aan de stroom van slachtoffers.

De Kamerleden van GroenLinks, SP, CDA, VVD en PvdA stelden de volgende vragen:

Vragen van de leden Halsema (GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), Van Bochove (CDA), Van Raak (SP), Rutte (VVD) en Leerdam (PvdA) aan de staatssecretaris van BZK over de ISLA-raffinaderij op Curaçao

1.Bent u ervan op de hoogte dat op 9 en 14 april 2008 opnieuw een “totale shutdown” van de ISLA-raffinaderij heeft plaatsgevonden waarbij dagenlang grote hoeveelheden roet en zwavel zijn uitgestoten, wat tot twee keer toe leidde tot grote overlast en gedwongen evacuatie van scholen?1

2.Hoe beoordeelt u de veelvuldige en ernstige overschrijding door de ISLA-raffinaderij van de zwaveldioxidenorm uit de vergunning van de raffinaderij (bijvoorbeeld in 2006 op 190 dagen), die is aangetoond door metingen door de ISLA zelf (ingeleverd bij de Milieudienst), en wederom is aangetoond door recente metingen, en dus losstaat van het vonnis van 30 oktober 2007 van het GHvJ (dat hier ook op ingaat)?

3.Bent u ervan op de hoogte dat de Antilliaanse overheid tot op heden de burgers niet heeft geïnformeerd of gewaarschuwd tegen de gevaren als gevolg van de stelselmatige overschrijding van de zwaveldioxidenorm, terwijl zij op de hoogte is van die gevaren die veroorzaakt worden door het handelen van de ISLA-raffinaderij in strijd met de geldende Hindervergunning, en dat aldus Artikel 2 en 8 EVRM geschonden wordt?

4.Bent u ervan op de hoogte dat de Antilliaanse overheid tot op heden niet heeft opgetreden tegen de stelselmatige overschrijding van de zwaveldioxidenorm terwijl de geldende Hindervergunning haar daartoe mogelijkheden biedt?

5.Hoe beoordeelt u het dat gedeputeerde Davelaar van Gezondheid en Milieu in een gesprek op 11 april jl. met SMOC-voorzitter Peter van Leeuwen heeft aangegeven niet op de hoogte te zijn van de normoverschrijdingen in 2006?

6.Deelt u de visie dat er ten aanzien van de ISLA sprake is van onbehoorlijk bestuur, aangezien u in de antwoorden op eerdere Kamervragen schrijft dat u “een effectief toezicht op de naleving van wettelijke voorschriften verbonden aan vergunningen ter voorkoming van ernstige milieuverontreiniging een onderdeel van behoorlijk bestuur [acht]”2 en het onweerlegbaar ontbreekt aan dit effectieve toezicht, gezien o.a. het niet-optreden van de Antilliaanse overheid tegen de stelselmatige overschrijding van de zwaveldioxidenorm? Zo nee, waarom niet?

7.Bent u ervan op de hoogte dat onherroepelijke uitspraken in de lopende rechtzaken nog jaren op zich kunnen laten wachten, bijvoorbeeld omdat de ISLA al heeft aangegeven in de civielrechtelijke zaak – na afloop van het hoger beroep – ook nog in cassatie te zullen gaan?

8.Acht u het verantwoord en opportuun om al die tijd te wachten alvorens u uit te spreken over de erbarmelijke toestand van milieuhandhaving ten aanzien van de raffinaderij? Zo ja, waarom?

9.Waarom acht u het zo belangrijk dat het eiland nieuwe contractonderhandelingen voert met de PdVSA waarbij “(internationaal) aanvaardbare milieustandaarden prioriteit hebben” 3, terwijl er nu al (sinds 1997) milieunormen gelden voor de raffinaderij, die stelselmatig worden geschonden zonder dat daartegen wordt opgetreden? Wat is – bij aantoonbaar gebrek aan handhaving – de toegevoegde waarde van een nieuw contract?

10.Deelt u de visie dat er slechts sprake is van een vertragingstactiek, aangezien de ISLA zelf heeft aangegeven4 ook na zgn. “upgrading” niet aan internationaal aanvaardbare milieustandaarden te kunnen voldoen, en contractonderhandelingen over het voldoen aan internationale standaarden dus zinloos zijn? Zo nee, waarom niet?

11.In hoeverre staat het huidige contract het handhaven van de huidige milieunormen in de weg?

12.Waarop doelt u met uw opmerking dat “het eiland binnen de huidige contractvoorwaarden met het bedrijf teveel beperkt [wordt] in haar probleemoplossend vermogen”?5

13.Deelt u de visie dat alleen bij strengere dan de huidige milieunormen, contractbepaling 6.2 in werking treedt die zegt dat de overheid 50% van de kosten moet bijdragen om te voldoen aan nieuwe milieuwetgeving? Zo nee, waarom niet?

14.Wat verwacht u concreet van de nieuwe milieuwetgeving die het eilandgebied naar verwachting later dit jaar afrondt6, aangezien de bestaande normen voor de raffinaderij daarin onveranderd zijn overgenomen voor de periode tot 2020?

15.Welke concrete verbeteringen verwacht u van het binnenkort te tekenen Memorandum of Understanding door Curaçao en de PdVSA? Waarop baseert u dat?

16.Hoe beoordeelt u het feit dat er geen werkend rampen- of evacuatieplan bestaat voor de omgeving van de raffinaderij, zoals bijvoorbeeld blijkt uit het feit dat bij de recente “shutdowns” de scholen zelf de evacuatie moesten regelen?

17.Welk aandeel van het ISLA-personeel is Antilliaan en om hoeveel personen gaat het dan? Hoeveel draagt de ISLA-raffinaderij indirect bij aan de werkgelegenheid voor Antillianen?

18.Wat is de bijdrage van de ISLA raffinaderij aan de Antilliaanse economie en wat zouden de gevolgen zijn van eventuele sluiting van de raffinaderij, waar President Chavez van Venezuele aan refereerde op 25 maart 2008 tijdens een toespraak op Venezolano de Television?

19.Wanneer ontvangt de Kamer de door u (in antwoord 10 en 11) toegezegde reactie op de brief van SMOC?

Het Koninklijk bezoek is gedurende de avond in gesprek gegaan met verschillende vertegenwoordigers over diverse maatschappelijke thema’s.

Dossier
Van Leeuwen: “Het was bijzonder en een grote eer om een gesprek met de koningin, de kroonprins en prinses Máxima te kunnen voeren. Zij kwamen afwisselend aan onze tafel staan. Wij hebben uitgebreid onze visie op de problematiek kunnen geven en het was verheugend te zien dat zij grote aandacht voor onze visie hadden. Wij hebben een dossier meegegeven waarin de kern van de door ons verzamelde feiten is weergegeven middels cijfers en foto’s.”

Boodschap
De belangrijkste boodschap van SMOC aan het Koninklijk bezoek was dat het Isla probleem niet als autonoom probleem van Curaçao gezien mag worden, iets dat minister Piet Hein Donner evenals zijn voorgangers namens Nederland stelt. Ten onrechte meent SMOC. “Het is Koninkrijksaangelegenheid. Curaçao staat op de derde plaats van de wereld wat betreft de uitstoot van kooldioxide (CO2) per capita (per hoofd van de bevolking).”

Milieudienst
Ook de premier Gerrit Schotte deelde het gesprek toen prins Willem Alexander aan de milieutafel verscheen. “Schotte bevestigde naar duurzaamheid te streven en de Isla problematiek te willen aanpakken en daarover ‘als eerste’ in gesprek te zijn met de PdVSA. Hij erkende wel in het bijzijn van de prins dat de milieudienst in feite niet bestaat.” Van Leeuwen heeft Schotte opnieuw de diensten van SMOC aangeboden en een gesprek aangevraagd.

Visie 
Tot slot heeft SMOC de Koninklijke leden erop gewezen dat SMOC geen sluiting nastreeft, maar wel belang hecht aan een uitgewerkte visie op de toekomst. “Het mag niet zo zijn dat de lease met PdVSA verlengd wordt of de raffinaderij verkocht, voor die visie er is. Wij hebben dit standpunt ook al eerder aan minister Donner kenbaar gemaakt.” Die visie had er overigens al moeten zijn, zo is eerder dit jaar door Schotte met Donner afgesproken.

Bijzonder
Van Leeuwen: “Wij zien de afgelopen avond als een kroon op ons werk en Sandra en ik kijken met een goed gevoel terug op deze bijzondere ontmoeting.”

Bron: Versgeperst

Volgens Van Leeuwen is een lintje normaal gesproken een bekroning op het werk. In dit geval ziet hij de onderscheiding meer als een aanmoediging, want buiten de bewustwording waaraan SMOC heeft gewerkt is er nog niet veel verbeterd met betrekking tot schone lucht op Curaçao.

Bron: Persbureau Curaçao

 

WOII:                   Isla levert grote hoeveelheden vliegtuigbrandstof aan de geallieerden

1954:                     Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden

1976:                     Elgershuizen en De Kruijf, “Toxicity of crude oils and dispersant to the stony coral Madracis mirabilis”, Marine Pollution Bulletin, 7 (2), pp. 22-25,1976. Hieropvolgend diverse artikelen in bijvoorbeeld Marine Pollution Bulletin over olievervuiling in de wateren rondom en door de Isla, zie bv. ook Nagelkerken en Debrot, Marine Pollution Bulletin, 30 (9), pp. 592-598, 1995. Of in 2007 het rapport van TNO: http://www.stichtingsmoc.nl/2011/01/onderzoek-telt-tno-2007/.

1979                       rapporten van Dr. Kroon inzake relatie luchtvervuiling en volksgezondheid waarin de negatieve bijdrage van de Isla aan de volksgezondheid wordt aangetoond.

1915-1985           SHELL EIGENAAR

SHELL HEEFT NOOIT HINDERVERGUNNING GEHAD

1985                      SHELL VERKOOPT ISLA AAN CURACAO VOOR ANG 1

VRIJWARING SCHADECLAIMS/AANSPRAKELIJKHEID

WERKGELEGENHEID DIRECT/INDIRECT: 3400

1985                      PDVSA HUURT ISLA (ANNO 2013: USD 20 MILJOEN/JAAR)

LEASE INMIDDELS TOT 2019 VERLENGD ZONDER WIJZIGING VOORWAARDES:

PDVSA: VRIJSTELLING BELASTING (OA WINST, INVOER, GROND, OMZET, OB)

CURAÇAO: BEHOUD WERKGELEGENHEID EN DEVIEZENSTROOM

1994                       PDVSA GAAT UPGRADEN (IRUP) (MARGEVERBETERING,PRODUCTIEVERHOGING)

MILIEUVOORZIENINGEN PLANNING 1996-1997: ANNO 2013 NIET VOLLEDIG AFGEROND

1995:                     overeenkomst Koninkrijk der Nederlanden en Venezuela over olierampenplan. Vermoedelijk was deze overeenkomst al van kracht in het tijdperk van SHELL.

1996 (29 oktober):  motie van Rosenmöller en Middelkoop inzake het asfaltmeer van Curaçao wordt aangenomen door de Tweede Kamer.

1997                      HINDERVERGUNNING VOOR ISLA

(ONDER DRUK VAN PDVSA UITGEKLEDE VERSIE)

IN VERGUNNING VERMELD: “BIJ TOEGESTANE NORMEN 4 DODEN/JR EN DUIZENDEN ZIEKTEGEVALLEN

AANSCHERPING BIJ VOORTSCHRIJDEND INZICHT”, REVISIE OM DE 5 JAAR: NOOIT GEREVISEERD

2003                      APARTE ENERGIECENTRALE BOO OPERATIONEEL  EIGEN VERGUNNING, VERGUNNING ISLA NIET AANGEPAST

2004:                     Van Raak (SP) vraagt bestuurlijk en financieel ingrijpen van de Koninkrijksregering inzake de Isla

2008:                     rapport van Prof.dr.mr. Herman Bröring (RUG), Schurende Rechtsordes. Zie ook zijn uitzending in Zembla.

2008                      SEI 2008:  AFSPRAKEN NEDERLAND-CURACAO

GEREALISEERD: EIGEN MEETAPPARATUUR, METINGEN OP WEBSITE (2010)

NIET GEREALISEERD: VISIE MET EN ZONDER ISLA, VERVUILING WORDT AANGEPAKT, IEDER KWARTAAL WORDT BODEM EN WATER GETEST, VERSTERKING MILIEUDIENST, INFORMATIESYSTEEM

2008:                     Kamervragen van o.a. GroenLinks, Rutte (VVD) en PvdA waarin wordt gewezen op ondeugdelijk bestuur en schending mensenrechten op Curaçao, dit in directe relatie met het gebrek aan milieuhandhaving van de Isla.

2010                       CURACAO AUTONOOM LAND

2013                       WERKGELEGENHEID DIRECT/INDIRECT: 1200-1300

GEEN FUNCTIONERENDE MILIEUDIENST, GEEN MILIEU-INSPECTIE

MILIEUVERVUILING ERSNTIG TOEGENOMEN

ZWAVELDIOXIDE PERNIS: 14 MCG/M3, CURACAO: 100-800 MCG/M3

FIJN STOF: PERNIS: 20-30 MCG/M3 CURACAO: > 100 MCG/M3

SCHOLEN DICHT OP DAGEN DAT FIJN STOF EN ZWAVELDIOXIDE NIET BIJZONDER HOOG ZIJN, DUS OORZAAK ANDERE STOFFEN : DIE WORDEN WORDEN NIET GEMETEN

BELANGRIJKSTE ONDERZOEKEN/RAPPORTEN

1979                      GEZONDHEIDSONDERZOEK DR KROON

1994                      ORIENTATIEMISSIE DCMR/GGD MILIEUVERVUILING

1999                      GEZONDHEIDSONDERZOEK ONDERZOEK VD TORN

2001                      STUDIE TEBODIN/TAUW MILIEUVERVUILING

2004                      FACT FINDING MISSIE DCMR MILIEUVERVUILING

2005                       STRATEGISCHE ORIENTATIE STUDIE: TECHNISCH (PERVIN&GERTZ) EN ECONOMISCH (ECORYS-NEI)

2007                      TNO RAPPORT SAMENWERKING MILIEUONDERZOEK

2007                      GGD ENQUETE ONDER BEWONERS ONDER DE ROOK

2008-2010                  VELE STAB RAPPORTEN IN RECHTZAKEN

2010                      ECORYS ONDERZOEK DEEL 1

2012                      ECORYS ONDERZOEK DEEL 2

2012                      ‘PLAN VAN AANPAK’ REGERING SCHOTTE

FLINTERDUN PLAN DAT ZONDER ONDERBOUWING KIEST VOOR UPGRADING. INVESTEERDER VOOR 3 MILJARD USD WORDT GEZOCHT…

CONCLUSIES:

v  ERNSTIGE MILIEU EN GEZONDHEIDSSCHADE VEROORZAAKT DOOR UITSTOOT ISLA

v  18 VROEGTIJDIGE DODEN PER JAAR, DUIZENDEN ZIEKTEGEVALLEN

v  GEZONDHEIDSSCHADE CA 28 MILJOEN GULDEN/JAAR

v  ACHTERSTALLIG ONDERHOUD, ONVOLDOENDE MILIEUINVESTERINGEN, SLECHT MANAGEMENT OORZAAK

v  KOSTEN MILIEUINVESTERINGEN OM AAN VERGUNNING TE VOLDOEN: TIENTALLEN MILJOENEN

v  KOSTEN UPGRADING NAAR INTERNATIONALE STANDAARDEN: ENKELE MILJARDEN

v  VELE ADVIEZEN VOOR AANPAK EN OPZET INFORMATIESYSTEEM/COMMUNICATIESYSTEEM BLIJVEN ONGEBRUIKT

STICHTING SMOC (SCHOON MILIEU OP CURACAO)

BESTUUR: APOTHEKER, HUISARTS EN CHEMICUS

2001                       SMOC OPGERICHT

DOEL: DE VERVUILING VAN ISLA TERUG TE DRINGEN

2005                      BESTUURSRECHTZAAK (LAR) SMOC TEGEN OVERHEID

EIS: HANDHAVING VERGUNNING ISLA

2006                       CIVIELE ZAAK SMOC MET SHZ TEGEN ISLA

2010                      CIVIEL VONNIS

ISLA BOETE 75 MILJOEN GULDEN BIJ OVERTREDING DEEL VAN JAARGEMIDDELDE ZWAVELDIOXIDE

2012                      BESTUURSRECHTZAAK (LAR) VONNIS

HOF VERNIETIGT GOEDE VONNIS LAR-ZAAK 2011

2013                      SMOC KLAAGT NEDERLAND AAN BIJ EHRM

SCHENDING MENSENRECHTEN

SMOC voorzitter Peter van Leeuwen heeft woensdag een gesprek gevoerd met Minister Ben Whiteman over de Isla, in het bijzijn van de Inspecteur voor de Gezondheidszorg, Jan Huurman.

“Het was een goed gesprek”, aldus Van Leeuwen. “De minister heeft in de recente Tv-documentaire Stikken in het Paradijs van Zembla gezegd dat Nederland de landsregering van Curaçao dient te steunen om uit de problemen te komen. Tijdens ons gesprek onderbouwde hij dat door o.a. te verwijzen naar 1985 toen Koninklijke Shell, na decennialang forse winsten te hebben opgestreken, de raffinaderij verkocht aan Curaçao voor een gulden, maar daar wel elke verantwoordelijkheid voor schade door milieuvervuiling mee afkocht. SMOC pleit al jaren voor steun vanuit Nederland en voor samenwerking tussen de twee landen op dit terrein.  Daar hebben we het over gehad. Het gaat ons niet om sluiting, het gaat om handhaving van de huidige vergunning. Daarvoor is een milieu-inspectie nodig. Die is er niet, maar moet er snel komen”.

Van Leeuwen ergert zich al jaren aan de opstelling van Nederland: “Ik vraag al een decennium lang aan de achtereenvolgende Ministers van Koninkrijksrelaties om Curaçao actief te helpen dit grootste milieuschandaal in het Koninkrijk daadwerkelijk aan te pakken. Nederland moet nu eindelijk haar verantwoordelijkheid nemen en zich niet langer verschuilen achter laffe argumenten als autonomie. Nederland maakt zich wel druk om de begroting van het land Curaçao maar niet om de gezondheid van de bewoners van Curaçao onder de dodelijke Isla-rook”.

Ook Jan Huurman vindt dat Nederland zich actief moet opstellen. Direct na het gesprek tweette hij: “Nederland heeft een ereplicht” en “Nederland heeft verplichting bij te dragen aan sanering van de milieutroep bij Isla. Decennialang winst weghalen, maar nu ook dokken”.

“Prioriteit voor SMOC is dat er een veiligheidsonderzoek komt bij Isla en Bullenbaai en dat deskundigen uit Nederland en Curaçao samenwerken. Volgens SMOC zijn technische oplossingen voor het terugbrengen van de milieuvervuiling van Isla relatief eenvoudig beschikbaar, maar die worden tot op heden niet toegepast. Ik heb dat de Minister toegelicht. De talrijke bestaande rapporten en studies kunnen gebruikt worden om de acute problematiek aan te pakken. Dan zal een groot deel van de overtredingen tot het einde behoren en het milieu stukken schoner zijn. Dan kunnen de mensen onder de rook weer gezond ademhalen, en de kinderen gewoon naar school. Daar zijn geen miljarden voor nodig, dat betreft een eventuele modernisering van de raffinaderij naar internationale standaarden. Of je door wilt gaan met een olieraffinaderij is een hele andere discussie, die zeker gevoerd moet worden, maar zolang deze raffinaderij draait zal tenminste de bestaande vergunning gehandhaafd moeten worden. Dat is nu niet het geval, omdat de milieudienst niet functioneert en er geen milieu-inspectie is. Om puur de milieuvervuiling naar vergunningseisen terug te brengen praat je over miljoenen”.

“Plasterk en Whiteman moeten samen om tafel gaan om tot concrete oplossingen te komen, zowel financieel als qua expertise. Beiden moeten hiervoor de hand reiken. Whiteman heeft dit al gedaan, nu is Plasterk aan zet”.

SMOC kijkt dan ook met belangstelling uit naar het Tweede Kamerdebat van komende dinsdag dat volop zal gaan over de Isla. “Dat debat moet resulteren in steun van Nederland aan Curaçao om het huidige Isla probleem op korte termijn te lossen”.